محمد حسين بن مهدى فراهانى

205

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

منى در اول منى قريب دويست خانه و دكان ساخته‌اند كه در اين فصل به حجاج و دكان‌دارها كرايه مىدهند . و منى در طرف مشرق شهر مكه و در ميان دو كوه پست واقع شده . مسجد خيف و در اوايل منى وقتى مىروى در طرف راست در دامنهء كوه ، مسجد خيف است كه چهار پله از زمين مرتفع و ديوارى از سنگ و آهك و گچ كشيده‌اند و در سر درب او ، بناى مسجد نوشته شده كه در سنهء هشت صد و نود و چهار [ ه . ق . ] بنا شده و اين عبارات نيز مرقوم است : « امر به تعمير مسجد الخيف و موضع قسطاس النبى صلى اللّه عليه و آله سلطان البرين و البحرين خادم الحرمين الشريفين السلطان احمد خان - بن السلطان محمد خان خلد اللّه خلافته الى آخر الزمان به تاريخ سنة خمس و عشرين و الف 1025 » . بعد از آنكه داخل مسجد شدى ابتدا صحن بسيار وسيعى است كه اطراف آن طاقنما و سفيدكارى است ، كه طول صحن يك‌صد و چهل قدم است و عرض صحن يك‌صد و بيست قدم است . و در ميان صحن گنبدى است كه محراب و چهار صفه دارد و هر چهار طرفش باز است . و اصل مسجد عرضش چهار ستون كه شانزده قدم باشد و طولش بيست و يك ستون كه نود قدم است . و در بالاى محراب اسم قايتباى كه بانى مسجد است ، به خط كوفى نوشته‌اند . و از مكه تا منى با شتر و شقدف دو ساعت راه است . و ابتداى حد منى از عقبهء اولى است كه طرف مكه و انتهاى او وادى محسر است . وادى محسر وادى محسر سر راه مشعر الحرام و آن‌جائى است كه قدرى زمين مرتفع است و اندكى بايد سربالا رفت . در اينجا مستحب است كه سواره يا پياده قدرى به خود حركت دهد كه هروله باشد . اقامت يك شبه در منى بارى شب نهم را بر سبيل استحباب بايد در منى ماند . و هر طايفه از حجاج محل معينى در منى دارند كه هيچ يك به محل ديگرى نمىروند . و فردا كه روز نهم است اول طلوع فجر ، حجاج حركت كرده و روانهء عرفات مىشوند . عرفات و از منى تا عرفات با شتر و شقدف چهار ساعت راه است